Gebrandschilderde ramen

De Nieuwe Kerk kent een lange traditie op het gebied van gebrandschilderde ramen. Het oudste raam dateert uit het midden van de zeventiende eeuw, het nieuwste raam zal in 2005 worden geïnstalleerd. De voorstellingen van de ramen zijn representatief voor wat men in de loop van de geschiedenis van De Nieuwe Kerk van belang achtte.

Graaf Willem IV schenkt Amsterdam in 1342 het stadswapen, 1650; 1977

gebrandschilderd glas door Gerrit Jansz. van Bronckhorst en Harry op den Laak

Dit is het oudste gebrandschilderde raam van De Nieuwe Kerk. Het werd geschonken door de Stad Amsterdam, die na de brand van 1645 veel heeft bijgedragen aan de herbouw van de kerk en is één grote uiting van stedelijke trots. Dat blijkt niet alleen uit de voorstelling: een belangrijke gebeurtenis uit Amsterdams verleden - de schenking van het stadswapen - , maar ook uit het toevoegen van de familiewapens van de toenmalige stadsbestuurders.

Hooggezeten op een troon schenkt graaf Willem IV het stadswapen met drie Andrieskruisen aan een lid van het Amsterdamse stadsbestuur. Van Bronckhorst maakte een knappe compositie waarin de verheven positie van de graaf goed uitkomt. Het deel met de toeschouwers achter een balustrade en vogels in de lucht is niet van zijn hand. Het werd pas in 1977 uitgevoerd, naar ontwerp van Harry op den Laak.

Herinneringsraam aan de inhuldiging van koningin Wilhelmina

gebrandschilderd glas door J.L.L. Schouten, 1898, naar ontwerp van Otto Mengelberg

Ter gelegenheid van de kroning van de 18-jarige Wilhelmina tot Koningin der Nederlanden werd dit raam gemaakt. Het illustreert de innige band tussen de Nederlandse Staat en zijn vorstenhuis. Bovenaan is de Oranjedynastie te zien, te beginnen met Willem van Oranje en Louise de Coligny en eindigend met Wilhelmina's ouders, Willem III en Emma. In de onderhelft is in allegorische taferelen het verbond tussen Willem de Zwijger en de Zeven Provinciën uitgebeeld en de begroeting van koningin Wilhelmina door Welvaart en Trouw van het volk. Wilhelmina's hand ligt op de grondwet, haar aangeboden door de Gerechtigheid.

Herdenkingsraam ter gelegenheid van vijftig jaar bevrijding

Door Toon Verhoef, 1995

Dit herdenkingsraam kwam tot stand op initiatief van het Nationaal Comité 4 en 5 mei. Ter gelegenheid van vijftig jaar bevrijding werd de kunstenaar Toon Verhoef uitgenodigd een raam te ontwerpen. Het had als tweeledig doel de herdenking van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de viering van de herwonnen vrijheid en hoop op een toekomst in blijvende vrede. Het resultaat is een eigentijds kunstwerk, maar de band met het verleden bleef bewaard omdat het raam nog het originele formaat en de gotische traceringen behouden heeft.

Raam als nationaal aandenken van Zilveren Regeringsjubileum van Koningin Beatrix

Door Marc Mulders, 2005

Op 29 april 2005 werd door H.M. de Koningin een nieuw glas-in-loodraam onthuld. Dit raam, ontworpen door de Tilburgse beeldend kunstenaar Marc Mulders, is het nationale aandenken ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Beatrix.